Elastyczne grupowanie – jak skutecznie wspierać naukę matematyki
Praca w grupach to nie tylko metoda nauczania, ale przede wszystkim sposób na rozwijanie umiejętności współpracy i komunikacji. Uczniowie uczą się od siebie nawzajem, dyskutują, a czasem nawet spierają o rozwiązania, co pobudza ich myślenie i pomaga im lepiej zrozumieć zagadnienia matematyczne. Nawet ci, którzy wolą pracować samodzielnie, muszą zdobywać umiejętności współdziałania, które przydadzą im się w przyszłości. Wielu moich uczniów przyznaje, że praca w grupach pomaga im nabrać pewności siebie i większego zaangażowania w lekcje.
Dobór grup to kluczowy element tej strategii. Często słyszy się o podziale uczniów według poziomu umiejętności, ale to rozwiązanie może prowadzić do jeszcze większych różnic między uczniami. Ci, którzy mają trudności, pozostają w zamkniętym kręgu zależności od nauczyciela, a bardziej zaawansowani uczniowie nie są wystarczająco angażowani. Dlatego elastyczne grupowanie jest skuteczniejszą metodą. W ramach tej strategii skład grup zmienia się dynamicznie – w zależności od zadania, zainteresowań uczniów, a nawet ich preferencji dotyczących sposobu nauki. Czasem zadanie najlepiej sprawdza się w pracy w parach, innym razem większa grupa pozwala lepiej podzielić role i znaleźć różne sposoby rozwiązania problemu.
Pamiętam sytuację, gdy Marek, który zawsze wydawał się nieśmiały podczas pracy w grupach, został dobrany do zespołu z trzema pewnymi siebie kolegami. Początkowo stał z boku, ale kiedy zaczęli omawiać strategię rozwiązania problemu, nagle przejął inicjatywę. Zaproponował sposób rozwiązania, którego nikt wcześniej nie brał pod uwagę, i ku zaskoczeniu wszystkich – był to najlepszy pomysł. Od tego momentu stał się bardziej aktywny, a ja utwierdziłam się w przekonaniu, że różnorodność w grupach naprawdę działa.
Podczas pracy zespołowej ważne są dwie zasady: indywidualna odpowiedzialność i odpowiedzialność zbiorowa za wyniki grupy. Każdy uczeń musi rozumieć nie tylko to, co robi on sam, ale także, jak działa cały zespół. Dlatego na początku roku warto wprowadzić ćwiczenia budujące zaufanie i współpracę oraz jasno określić zasady – wszyscy uczestniczą i wszyscy są odpowiedzialni za sukces grupy.
Wielokrotnie zdarzało się, że uczniowie przychodzili do mnie z pytaniami podczas pracy w grupach. Zamiast od razu odpowiadać, zaczęłam stosować inną strategię – pytałam pozostałych członków zespołu, co o tym sądzą. Z czasem dzieci same zaczęły się konsultować między sobą, zanim zwróciły się do mnie, co pokazało mi, że uczą się nie tylko matematyki, ale także samodzielnego myślenia i współpracy.
Aby jeszcze bardziej wzmocnić odpowiedzialność indywidualną, stosuję prostą technikę – nigdy nie wiadomo, kogo zapytam o rozwiązanie zadania podczas prezentacji grupowej. Dzięki temu każdy musi być przygotowany i nikt nie może się „ukryć” za kolegami. Dodatkowo uczniowie zapisują swoje strategie i rozwiązania indywidualnie, co pomaga im uporządkować myśli i przeanalizować, jak doszli do wyniku.
Elastyczne grupowanie sprawia, że matematyka staje się bardziej angażująca i dostępna dla każdego ucznia. Dzięki dynamicznym zmianom w zespołach każdy ma szansę na sukces, niezależnie od swoich początkowych umiejętności. I co najważniejsze – uczy dzieci współpracy, czyli jednej z najcenniejszych umiejętności, jaką mogą wynieść ze szkoły.