Dysleksja, podobnie jak inne zaburzenia edukacyjne, jest szeroko badana, a na jej temat jest dostępne znacznie więcej literatury naukowej niż na temat dyskalkulii. Szacuje się, że istnieje co najmniej dziesięć razy więcej prac badawczych dotyczących dysleksji niż dyskalkulii. Więcej środków finansowych jest również inwestowanych w badania nad dysleksją, co może wynikać z większego nacisku społecznego na umiejętność czytania, niż przezwyciężenie trudności matematycznych. Pomimo tego, że dyskalkulia i dysleksja są różnymi zaburzeniami, mają wiele wspólnych cech, a ich współistnienie w przypadku jednej osoby jest częste.
Przyczyny dysleksji i jej trudności diagnostyczne
Dysleksja to zaburzenie neurologiczne, które wpływa na przetwarzanie języka i wiąże się z trudnościami w rozumieniu i przetwarzaniu słów. W wyniku odmiennych wzorców „okablowania” mózgu, osoby z dysleksją mają trudności z dekodowaniem słów, a często nawet z rozpoznawaniem ich jako słów. Pomimo tego, że osoby te posiadają normalną inteligencję, ich umiejętności czytania i pisania są znacznie opóźnione w porównaniu do ich rówieśników. Dysleksja, podobnie jak dyskalkulia, występuje w różnych stopniach nasilenia – od łagodnych trudności po bardziej zaawansowane przypadki, które mogą wymagać specjalistycznej pomocy. Choć z wiekiem nasilenie dysleksji może się zmniejszać, to w odróżnieniu od dyskalkulii, wiek nie zmienia istotnie tej przypadłości.
Jednym z powodów, dla których dysleksja jest tak trudna do zdiagnozowania, są różnorodne czynniki środowiskowe, które mogą maskować jej objawy. Złe warunki w szkole, problemy zdrowotne prowadzące do stresu, a także czynniki związane z wychowaniem w dysfunkcyjnych rodzinach mogą sprawić, że trudności w nauce zostaną zlekceważone lub nieodpowiednio ocenione. Problem polega na tym, że wiele dzieci z dysleksją jest w stanie nauczyć się czytać na późniejszym etapie, ale proces ten jest dla nich znacznie trudniejszy i bardziej czasochłonny niż dla dzieci bez tego zaburzenia.
Dysleksja i inne zaburzenia współistniejące
Dysleksja często współistnieje z innymi zaburzeniami, takimi jak zaburzenia uwagi (ADD) czy zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi (ADHD). Szacuje się, że aż 40% osób z dysleksją ma również zdiagnozowane ADD. Dodatkowo, zaburzenia słuchowe i wzrokowe mogą wprowadzać dodatkowe trudności, które trzeba wykluczyć, zanim postawi się diagnozę dysleksji. Problemy z pamięcią sekwencyjną, trudności z rozróżnianiem podobnych dźwięków, takich jak „ba” i „pa”, czy mylenie słów podobnych do siebie, to typowe objawy, które mogą wskazywać na dysleksję.
Niektóre osoby z dysleksją mogą również borykać się z trudnościami w rozumieniu przestrzennym i koordynacji ciała, co może wpływać na ich zdolności w nauce, w tym na zdolność do wykonywania podstawowych czynności motorycznych, takich jak wiązanie sznurowadeł.
Jakie objawy powinny zwrócić naszą uwagę?
Dysleksja może objawiać się na wiele sposobów, a jej symptomy mogą obejmować trudności w nauce pisania, rozróżnianiu liter, zapamiętywaniu słów, a także problemami z koncentracją i porządkowaniem informacji. Wśród typowych objawów można wymienić:
- Trudności z zapamiętywaniem sekwencji, takich jak dni tygodnia, miesiące, czy numery telefonów.
- Problemy z rymowaniem i rozróżnianiem podobnych dźwięków.
- Mylenie podobnych słów i symboli, jak np. „6” i „9”.
- Błędne zapisywanie wyrazów (pomijanie wyrazów i fraz, zapisywanie liter w różnych rozmiarach i kształtach).
- Tendencja do zgadywania słów, szczególnie przy czytaniu na głos.
- Problemy z koncentracją i zrozumieniem poleceń ustnych.
- Brak koordynacji i trudności w motoryce, takie jak wiązanie butów czy utrzymanie równowagi.
- Trudności w nauce alfabetu i poznawaniu liter.
Te objawy, choć mogą występować w różnym stopniu, są sygnałem, że dziecko lub dorosły mogą zmagać się z dysleksją. Warto wtedy zwrócić się o pomoc do specjalistów, którzy mogą przeprowadzić odpowiednie testy i zaproponować odpowiednią terapię.
Jak wspierać osoby z dysleksją?
Pomoc dla osób z dysleksją polega głównie na indywidualnym podejściu i multisensorycznym nauczaniu, które angażuje różne zmysły, by ułatwić przyswajanie wiedzy. Kluczowe jest, by dzieci miały okazję ćwiczyć codziennie, a proces nauki był interaktywny i oparty na zabawie. Używanie książek z dużymi literami, kolorowe materiały edukacyjne, a także angażowanie dzieci w czytanie i śpiewanie piosenek, mogą pomóc w przezwyciężeniu trudności.
Dzieci z dysleksją powinny mieć także więcej czasu na zadania edukacyjne i przerwy w nauce, aby mogły przyswajać materiał we własnym tempie. Dodatkowo, pomocna może być muzyka i słuchowiska, które pozwalają im rozwinąć zdolności fonemiczne i umożliwiają łatwiejsze przyswajanie nowych słów.
Podsumowanie
Dysleksja jest zaburzeniem, które wymaga indywidualnego podejścia i długotrwałej pracy z dzieckiem. Dzięki odpowiednim metodom wsparcia, cierpliwości i zaangażowaniu zarówno rodziców, jak i nauczycieli, dzieci z dysleksją mogą osiągnąć sukcesy w nauce i rozwijać swoje talenty. Kluczem do pokonania trudności jest zrozumienie przyczyn dysleksji, wykrycie jej objawów i zastosowanie odpowiednich narzędzi edukacyjnych, które pomogą w skutecznym przyswajaniu wiedzy.
#dyskalkulia